Бидний ихэнх нь багаасаа л «дундаж нэгэн битгий болоорой» гэсэн сургаалийг сонсож өсдөг. Гэвч Fast Company сэтгүүлд бичсэнээр, биднийг хүрээлж буй системүүд яг эсрэгээрээ, биднийг хэрхэн дундаж нэгэн болгохыг зааж сургадаг байна. Энэ үзэгдлийг «дундажын таталцал» (gravity of average) гэж нэрлэжээ.
Систем яагаад биднийг дундаж руу татдаг вэ?
Сургууль, бизнес, алгоритм болон нийгмийн тогтсон хэм хэмжээнүүд нь биднийг урьдчилан таамаглахуйц, батлагдсан, танил бүхэн рүү чиглүүлдэг. Эдгээр систем нь нийгмийг эмх цэгцтэй байлгахад ач тустай боловч, цаг хугацаа өнгөрөх тусам биднийг нэгэн хэвийн зам руу түлхдэг байна. Нийгэм өөрөө бусдаас ялгарах бус, харин «аюулгүй байхыг» илүүд үздэг.
Боловсролын систем ба дундажын нөлөө
Энэхүү таталцал нь бидний анхны боловсрол эзэмших үеэс эхэлдэг. Сургуулиуд олон сая хүүхдийг нэгэн зэрэг, системтэйгээр сургахын тулд стандартчилсан сургалтын хөтөлбөр, хатуу дүрэм журам, хэмжигдэхүйц үр дүнг шаарддаг. Үүний улмаас сурагчид мэдлэг олж авахаас илүүтэйгээр, системд хэрхэн амжилт гаргах вэ гэдэгт төвлөрч эхэлдэг байна. Багш нараас магтаал авах, үнэлгээний системд нийцэх нь сурагчдын гол зорилго болдог.
Биднийг хүрээлж буй энэхүү системүүд нь санаатайгаар дундаж хүмүүсийг бүтээдэггүй ч, бүгдийг ижил хэмжүүрээр дүгнэх нь эцэстээ биднийг бүгдийг нэгэн цэгт, буюу «дундаж» гэх төв рүү татдаг. Энэхүү үл үзэгдэх хүч нь бүтээлч байдал болон амбицыг бууруулж, биднийг өөрийн гэсэн өвөрмөц чанарыг алдахад хүргэж байна гэж нийтлэлд онцолжээ.
