Өсвөр насныхан болон залуучууд ухаалаг утас, таблет, компьютер зэрэг дэлгэцтэй төхөөрөмжөөсөө хөндийрч чадахгүй байгаа нь гайхмаар зүйл биш болжээ. NPR Health-ийн мэдээлснээр, үүнд нөлөөлж буй дөрвөн гол хүчин зүйл бий гэнэ. Эдгээр хүчин зүйлс нь биднийг нийгмийн сүлжээний аппликейшн эсвэл видео тоглоомонд хэдэн цагаар ч хадаж орхиж чадах "транс" төлөвт оруулдаг аж.
Эдгээр дөрвөн хүчин зүйлс юу вэ?
1. **Зогсолтгүй скролл (Endless scroll):** Инстаграм, ТикТок зэрэг аппликейшнүүд хязгааргүй мэдээллийг тасралтгүй үзүүлэх боломжийг олгодог. Энэ нь биднийг дараагийн сонирхолтой зүйл гарах вий гэсэн хүлээлттэйгээр дэлгэцээс нүдээ салгаж чадахгүй байхад хүргэдэг.
2. **Хувьсах шагнал (Variable rewards):** Нийгмийн сүлжээнд тавьсан зураг, бичлэгт тань хэн нэгэн лайк дарж, сэтгэгдэл үлдээх нь танд гэнэтийн таашаал өгдөг. Энэ нь таныг дахин дахин нийгмийн сүлжээнд орох, шинэ зүйл нийтлэхэд хүргэдэг.
3. **Нийгмийн харьцуулалт (Social comparison):** Бид бусадтай өөрийгөө харьцуулж, тэдний амжилт, гадаад үзэмжийг хараад өөртөө итгэх итгэлээ алдах эрсдэлтэй. Энэ нь биднийг нийгмийн сүлжээнд илүү их цаг зарцуулах, бусдаас илүү харагдахыг хичээхэд хүргэдэг.
4. **Автомат тоглолт (Autoplay):** YouTube, Netflix зэрэг платформууд дараагийн видеог автоматаар тоглуулдаг. Энэ нь биднийг нэг анги, эсвэл нэг видео үзээд зогсохгүй, цаг хэрхэн өнгөрснийг анзааралгүй олон цагийг дэлгэцийн өмнө өнгөрөөхөд хүргэдэг.
Хүүхдүүд эдгээр хүчин зүйлсийн нөлөөнд илүү өртөмтгий байдаг. Тэдний тархи хөгжлийн шатандаа яваа учраас өөрийгөө хянах, хойшлуулах чадвар сул байдаг. Тиймээс эцэг эхчүүд хүүхдүүдийнхээ дэлгэцний хэрэглээг хянах, хязгаарлах, тэдэнтэй цагийг чанартай өнгөрүүлэх нь чухал юм. Мөн хүүхдүүдээ дэлгэцнээс өөр сонирхолтой зүйл олоход нь туслах хэрэгтэй.
