АНУ-ын үндэсний нийтийн радио (NPR) “Decimate” буюу “Устгах” гэдэг үгний утга нь эртний Ромын үеэс өнөөг хүртэл хэрхэн өөрчлөгдсөнийг сонирхолтойгоор тайлбарлажээ.
Эртний Ромын цэргийн ангиуд ямар нэгэн ноцтой зөрчил гаргасан тохиолдолд “decimation” гэх шийтгэлийг хэрэглэдэг байжээ. Энэ нь тухайн ангийн цэргүүдийн арван хүний нэгийг сугалаагаар сонгон авч, бусдын нүдэн дээр цаазаар авах ял оноодог байсан байна. Энэхүү шийтгэл нь цэргүүдийг айдаст автуулж, сахилга батыг сайжруулах зорилготой байжээ.
Харин өнөөдөр “decimate” гэдэг үг нь ихэнх хүмүүсийн хувьд “бүрэн устгах”, “сүйтгэх” гэсэн утгатай үг болжээ. Тухайлбал, байгалийн гамшигт үзэгдлийн улмаас хот суурин “decimated” буюу сүйдсэн гэж ярьдаг. Энэ нь эртний Ромын шийтгэлтэй харьцуулахад утга нь эрс өөрчлөгдсөн байна.
Хэл шинжлэлийн хувьд үгсийн утга цаг хугацааны явцад өөрчлөгдөх нь элбэг тохиолддог. “Decimate” гэдэг үгний хувьд ч мөн адил. Анх цэргийн сахилга батыг сахиулах зорилготой шийтгэлийг илэрхийлдэг байсан бол өнөөдөр ямар нэгэн зүйлийг бүрэн сүйтгэх, устгах гэсэн утгаар хэрэглэгдэж байна. Энэ нь хэлний динамик шинж чанарыг харуулж буй нэг жишээ юм.
