Бидний өдөр тутмын хүнсний хэрэглээнд өргөн тархсан хиам, зайдас, гахайн утсан мах, түргэн хоолны орц болсон бусад боловсруулсан махан бүтээгдэхүүнүүд нь хүний эрүүл мэндэд хэрхэн нөлөөлдөг талаар сүүлийн үед олон улсын түвшинд ихээхэн анхаарал хандуулж байна.
Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын (ДЭМБ) харьяа Олон Улсын Хорт Хавдар Судлалын Агентлаг (IARC) 2018 онд хийсэн судалгаагаар боловсруулсан махыг I бүлгийн хавдар үүсгэгч бодист оруулсан нь олон нийтийг цочирдуулсан юм. Энэ нь тамхи, асбест зэрэг бодисуудтай ижил түвшинд хорт хавдар үүсгэх магадлалтай гэсэн үг юм. Тухайлбал, бүдүүн гэдэсний болон шулуун гэдэсний хорт хавдрын эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг болохыг тэд онцолжээ.
Судалгааны үр дүнд үндэслэн, өдөр бүр 50 грамм боловсруулсан мах хэрэглэх нь бүдүүн гэдэсний хорт хавдар тусах эрсдлийг 18%-иар нэмэгдүүлдэг болохыг тогтоосон байна. Энэ нь өдөрт ганцхан хиам, эсвэл хэдхэн зүсэм гахайн утсан мах идэх нь урт хугацаандаа эрүүл мэндэд сөрөг нөлөө үзүүлж болзошгүйг харуулж байна.
Манай Монголчуудын хувьд махыг өргөнөөр хэрэглэдэг ард түмэн тул энэхүү мэдээлэл онцгой ач холбогдолтой юм. Хэдийгээр бидний уламжлалт хүнсэнд боловсруулсан мах тийм ч түгээмэл биш ч сүүлийн үед хотжилт, амьдралын хэв маягийн өөрчлөлтөөс шалтгаалж хиам, зайдас, бэлэн хоолны бүтээгдэхүүний хэрэглээ нэмэгдэж байгааг үгүйсгэхгүй. Ялангуяа хүүхэд залуучууд дунд түргэн хоол, хиамны хэрэглээ их байгаа нь анхаарал татаж байна.
Тиймээс эрүүл мэндээ хамгаалахын тулд боловсруулсан махан бүтээгдэхүүний хэрэглээгээ хязгаарлах, аль болох шинэхэн, цэвэр мах, хүнсний ногоог түлхүү хэрэглэхийг мэргэжилтнүүд зөвлөж байна. Энэ нь зөвхөн хорт хавдраас урьдчилан сэргийлэхээс гадна ерөнхий эрүүл мэндийг сайжруулахад чухал үүрэгтэй юм.
