Нүцгэн нүцгэн хулгана (naked mole-rat) бол амьтны ертөнцийн хамгийн сонин содон амьтдын нэг юм. Тэд ихэнх амьдралаа газар дор өнгөрөөдөг, зарим төрлийн өвдөлтийг мэдэрдэггүй, хүчилтөрөгчгүй орчинд удаан хугацаагаар тэсвэрлэх чадвартай, хорт хавдар тусах нь ховор, мөн ижил хэмжээтэй мэрэгч амьтдаас хэдэн арван жилээр илүү буюу 30-аас дээш жил амьдардаг онцлогтой.
Тэд шоргоолж, зөгий эсвэл термитийн нэгэн адил eusocial буюу нийгмийн зохион байгуулалттай амьтад юм. Зуу гаруй амьтнаас бүрдэх колонид ганцхан эмэгчин буюу хатан хаан л үрждэг. Урт нь гурван километр хүртэл үргэлжлэх газар доорх асар том хонгилын системд хатан хаан бусад эмэгчинг хэрхэн үржихгүй байлгадаг нь удаан хугацааны турш нууц байсаар ирсэн юм. Өмнө нь эрдэмтэд үүнийг хүчирхийлэл эсвэл дарамт шахалтаар шийддэг гэж таамаглаж байсан ч энэ нь тийм ч боломжтой хувилбар биш гэж үзэх болжээ.
Үнэрээр дамжих дохио
Берлин дэх Макс Дельбрюкийн нэрэмжит Молекулын анагаах ухааны төвийн Lewin Lab-ын эрдэмтэд энэ нууцыг тайлжээ. Судалгаагаар хатан хаан нь нарийн төвөгтэй үнэрлэх дохиоллын систем ашиглан бусад эмэгчингийн үржил шимт чанарыг дардаг болохыг тогтоосон байна.
Тус төвийн нейробиологич, судалгааны ахлах зохиогч Гари Левин "Нүцгэн нүцгэн хулганууд нэлээд том хамартай, үнэрлэх мэдрэмж өндөртэй амьтад юм" гэж онцолжээ. Тэд 1200 орчим үнэрлэх рецепторын ген бүхий системтэй бөгөөд энэ нь хулганаас (ойролцоогоор 1000) олон, харин хүнийхээс хамаагүй илүү үзүүлэлт юм. Тэд хараагүй амьтад тул харанхуй хонгилд чиглэлээ олох, хөдөлгөөн хийхэд үнэрлэх мэдрэмж нь гол үүрэг гүйцэтгэдэг байна.
