АНУ-ын сансрын агентлаг буюу NASA-гийн "New Horizons" хөлөг 2015 онд Плуто гарагийн хажуугаар нисэхдээ тус гарагийн гадаргуу дээрх зүрхэн хэлбэртэй тод гэрэлтэгч мөсөн талбайг анх илрүүлж байсан билээ. Тэгвэл уг зүрхэн хэлбэрт бүс нутаг нь зүгээр нэг үзэгдэл биш, харин манай нарны аймгийн алс холын энэ ертөнц илүү "амьд" байгааг илтгэх шинж тэмдэг байж болзошгүй байна.
Шинэ судалгаа
"The Planetary Science Journal" сэтгүүлд нийтлэгдсэн шинэ судалгаагаар Плутогийн зүрхэн хэлбэрт хэсэг буюу Спутник Планитиа (Sputnik Planitia) хэмээх аварга том азотын мөсөн сав газрын ирмэг дээрх харанхуй зурааснууд нь үнэндээ шингэн азот хагарал дундуур нэвтэрч, урсаад дахин хөлдсөний улмаас үүссэн толбо байж магадгүй гэж үзжээ. Энэ нь Плутог хөлдүү, үхмэл гараг гэхээсээ илүүтэй мөсөн доороо өөрийн гэсэн "шугам хоолой" буюу идэвхтэй үйл явцтай байж болохыг харуулж байна.
"Залуу" бөгөөд идэвхтэй
"New Horizons" номлолын ахлах судлаач Алан Стерн-ийн хэлснээр, Плуто биднийг гайхшруулсаар байна. Энэхүү шингэний ул мөр нь ойролцоогоор сүүлийн нэг сая жилийн хугацаанд үүссэн байх магадлалтай бөгөөд геологийн хэмжүүрээр бол энэ үйл явц өнөөдөр ч үргэлжилж байж болох юм.
Эрдэмтдийн ажигласнаар Спутник Планитиа нь тогоо багатай, маш гөлгөр гадаргуутай ба энэ нь тус бүс нутаг богино хугацаанд байнга шинэчлэгддэг гэдгийг илтгэдэг. Мөн гадаргуу нь хотын хэмжээтэй эсүүдэд хуваагдсан байдаг нь буцалж буй тогоотой төстэй. Азотын мөс эсүүдийн гол хэсгээр дээш өргөгдөж, ирмэгээрээ доош шигдэн эргэлддэг конвекцийн үйл явц явагддаг байна. Дэлхий дээрх мөсөн голуудын хайлсан ус урсаж, нойтон мөр үлдээдэгтэй адил Плутогийн гадаргуу дээрх энэхүү харанхуй зурааснууд нь шингэн зүйл гадагш илэрч буйн баталгаа байж болох юм.
