Бидний 50 нас хүрэх үед эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүсийн тал орчим хувь нь үс уналттай нүүр тулдаг байна. Үсээ байнга угаах эсвэл самнах нь үс уналтыг үүсгэдэг гэсэн түгээмэл ойлголт байдаг ч энэ нь ердөө л буруу ташаа ойлголт юм. Судлаачдын тогтоосноор, нас ахих тусам тохиолдох үс уналтын дийлэнх нь генетикийн хүчин зүйлээс шалтгаалдаг аж.
Ихэр хүмүүсийг судалсан судалгаагаар эрэгтэйчүүдийн халзрах явдал 80 орчим хувиар генетик нөлөөтэй болох нь тогтоогджээ. Гэсэн хэдий ч ижил ДНХ-тэй ихрүүдийн дунд ч үс уналтын түвшин өөр өөр байх тохиолдол гардаг. Үүнд стресс, тамхи таталт, олон хүүхэд төрүүлсэн байдал, цусны даралт ихсэх эсвэл хорт хавдрын түүх зэрэг хүчин зүйлс нөлөөлдөг байна.
Амьдралын хэв маяг ба хордлого
Тамхи татах нь эр болон эмэгтэй хүмүүсийн үс уналтад нөлөөлж болзошгүй. Тамхины найрлага дахь хорт бодисууд нь үсний уутанцарын ДНХ-г гэмтээж, цусны бичил эргэлтийг алдагдуулдаг. Түүнчлэн мөнгөн ус зэрэг хорт бодисууд үс уналтад хүргэдэг. Тухайлбал, далайн бүтээгдэхүүн, ялангуяа туна загас их хэмжээгээр хэрэглэдэг хүмүүст мөнгөн усны хордлого илэрч, үс унах шалтгаан болдог байна. Гэвч загасны хэрэглээг хязгаарласнаар үс эргэн ургах боломжтойг судалгаа харуулжээ.
Нэмэлт тэжээл тус болох уу?
Олон хүн үс уналтын эсрэг биотины эсвэл цайрын нэмэлт тэжээл хэрэглэдэг. Гэвч тухайн хүн бие махбоддоо дутагдалгүй л бол эдгээр витамин, эрдэс бодис нь үс ургалтад нөлөөлдөг гэх нотолгоо бараг байхгүй. Жишээлбэл, цайрын дутагдал нь ихэвчлэн архины хамааралтай хүмүүст тохиолддог бөгөөд хэрэв цусан дахь цайрын хэмжээ хэвийн бол нэмэлт тэжээл уух нь үс ургалтыг нэмэгдүүлдэггүй. Мөн бариатрийн мэс засал хийлгэсэн хүмүүсийн хувьд шим тэжээлийн шингээлт алдагдсанаас үс уналт үүсэх нь элбэг байдаг. Тиймээс эрүүл мэндийн байдлаа нарийн оношлуулж, шаардлагатай тохиолдолд л нэмэлт тэжээл хэрэглэх нь зүйтэй.
