АНУ-ын Айова мужид сургууль сонгох эрх улам бүр өргөжиж байгаа нь боловсролын салбарт хувийн хэвшлийн нөлөөг нэмэгдүүлж, улмаар хүүхдүүдийн сурлагын амжилтад хэрхэн нөлөөлж байгаа талаарх маргааныг өрнүүлж байна. NPR Health агентлагийн мэдээлснээр Сидар Рапидс хотын жишээ нь сургууль сонгох эрх нь боловсролыг зах зээлийн зарчимд нийцүүлснээр хэн хожиж, хэн хохирч байгааг харуулж байна.
Сургууль сонгох эрх гэдэг нь эцэг эхчүүдэд хүүхдээ улсын сургуулиас гадна хувийн сургууль, чартер сургууль (улсын санхүүжилттэй, бие даасан сургалтын хөтөлбөртэй сургууль) зэрэгт хамруулах боломж олгодог хөтөлбөр юм. Энэхүү хөтөлбөрийг дэмжигчид нь өрсөлдөөнийг нэмэгдүүлж, сургуулиудыг чанартай боловсрол олгохыг шаарддаг гэж үздэг. Харин шүүмжлэгчид нь энэ нь улсын сургуулиудын санхүүжилтийг бууруулж, ядуу болон эмзэг бүлгийн хүүхдүүдэд боловсрол эзэмшихэд хүндрэл учруулдаг гэж үзэж байна.
Сидар Рапидс хотод сургууль сонгох эрх өргөжсөнөөр зарим сургуулиуд илүү олон хүүхэд элсүүлж, санхүүгийн хувьд сайжирсан бол зарим нь хүүхдүүдээ алдаж, санхүүгийн бэрхшээлтэй тулгарч байна. Энэ нь сургуулиудын хооронд өрсөлдөөн үүсгэж байгаа боловч хүүхдүүдийн боловсролын чанарт хэрхэн нөлөөлж байгаа нь бүрэн тодорхойгүй байна. Зарим судалгаагаар сургууль сонгох эрх нь сурлагын амжилтыг ахиулдаг бол зарим нь ямар нэгэн мэдэгдэхүйц нөлөө үзүүлдэггүй гэж дүгнэжээ.
Монгол Улсын хувьд ч боловсролын салбарт хувийн хэвшлийн оролцоог нэмэгдүүлэх асуудал яригдаж байгаа энэ үед АНУ-ын туршлагаас сургамж авах нь зүйтэй. Сургууль сонгох эрхийг нэвтрүүлэхдээ хүүхдүүдийн тэгш боломжийг хангах, улсын сургуулиудын чанарыг сайжруулах, боловсролын салбарын тогтвортой хөгжлийг дэмжихэд анхаарах нь чухал юм.
