Шууд утга: Аливаа асуудал, бүтэлгүйтлийг өөрийн буруу гэж хүлээхийн оронд, дандаа хажуу хавирганы нэг айл руу чихэж байгаа дүр зураг. Өөрөөр хэлбэл, болохгүй бүхний буруутан нь байнга “нөгөө айл” байдаг гэсэн санаа.
Гүн утга: Энэ зүйр үг бурууг үргэлж гаднаас хайдаг занг шүүмжилдэг. Өөрийн алдаа, дотоод асуудал, ойрын хариуцлагаа харахын оронд заавал нэг “тэр хүн”, “тэр айл”, “тэр тал” гэж зааж буруутгах нь амархан. Харин тийм хандлага нь өөрийн алдааг олж харах, засах, өсөж хөгжих боломжийг үгүй хийдэг. “Хойд талын хар айл” гэдэг нь яг нэг айлыг хэлж байгаа биш, харин байнга буруутгагддаг гаднын дүр юм. Бурууг дандаа цааш нь түлхээд байвал асуудлын жинхэнэ шалтгаан хэзээ ч ил гарахгүй.
Орчин үеийн залууст: Энэ үг өнөөдөр ч яг хэвээрээ. Шалгалт муу бол “багш л хэцүү байсан”, ажил бүтэхгүй бол “багийнхан л тааруу байсан”, харилцаа муудахлаар “нөгөө хүн л асуудалтай” гэж бодох үе гарна. Мэдээж бусдын буруу байх тохиолдол бий. Гэхдээ бүх зүйл дээр өөрөөсөө бус, үргэлж гаднын нэг хүнийг буруутгаад байвал хүн өөрөө нэг ч алхам урагшлахгүй. Заримдаа хамгийн зөв асуулт нь: “Энд миний оролцоо юу байсан бэ?” гэдэг. Энэ асуултаас зугтахгүй байх нь л төлөвшил.
Сургамж: Буруутан хайхаасаа өмнө шалтгаанаа ол. Бусдад буруу тохох амархан ч, өөрийн хариуцлагыг харах нь илүү ухаалаг. Өөрийгөө харж чаддаг хүн л асуудлаа үнэхээр засдаг.
Жишээ: Нэг оффист тайлан байнга хоцордог байжээ. Ахлагч нь болохоор “хойд талын өрөөн дэх хүмүүс мэдээллээ орой өгдөг болохоор л ингэж байгаа” гэж дандаа өөр багийг буруутгана. Гэтэл сүүлд сайн шалгахад, асуудал нь өөрсдөд нь байж. Хэн ямар хэсэг хийх нь тодорхойгүй, хугацаа нь дотроо ойлгомжгүй, хяналт нь ч сул байсан байна. Дотоод ажлаа цэгцэлсний дараа тайлан цагтаа гардаг болжээ. Өмнө нь муу нь дандаа “хойд талын хар айл” байсан, үнэндээ доголдол нь өөрийнх нь талд байж.
Товч: Болохгүй бүхнийг бусдад тохвол асуудал шийдэгдэхгүй. Өөрийн оролцоо, хариуцлагаа олж харж байж л юм урагшилна.