Монгол зүйр цэцэн үг
114 зүйр үг · 1 / 3 хуудас
Монгол ардын зүйр цэцэн үг бол олон зууны туршид ард түмний амьдралын туршлагаас төрж, аман зохиолоор уламжлагдан ирсэн богино бөгөөд тод сургамж юм. Цөөн үгэнд гүн санаа багтаадаг нь тэдгээрийн хүч.
Энэ хуудсанд зүйр үг бүрийг шууд утга, гүн утга, орчин үеийн залууст хамаарах тайлбар, сургамж, бодит жишээ гэсэн хэсгүүдэд задлан тайлбарлав. Зорилго нь зүйр үгийг зүгээр нэг жагсаах биш, юу гэсэн үг болохыг ойлгуулах явдал.
Зүйр Үг Өөдлөх айл үүднээсээ гэдэг.
Өөдлөх айл, өөдлөх хүн хоёрын шинж нь үүднээсээ мэдэгддэг. Эмх цэгц, зөв хандлага, сайхан анхны сэтгэгдэл сайн сайхны эхлэл болдог.
Зүйр Үг Өглөөний нарыг нар гэж бүү бод Өсөхийн жаргалыг үүрд гэж бүү бод.
Өнөөдрийн жаргал, бүтэмж хоёрыг үүрдийнх гэж бүү бод. Сайн үедээ бэлтгэлтэй явбал өөрчлөлт ирэхэд нурахгүй.
Зүйр Үг Өглөгч хүн өөртөө хоосон.
Өөрөө хоосон болтлоо бүү өг. Тэнцвэртэй өглөг л жинхэнэ тус болдог.
Зүйр Үг Өөрийн толгой дээрх бухлыг харахгүй байж хүний толгой дээрх өвсийг харах.
Өөрийн бухлыг харахгүй байж хүний өвсийг бүү шүүмжил. Эхлээд өөрийгөө хар, дараа нь бусдыг хэл.
Зүйр Үг Одож өнгөрсөнд бүү харамс одоо болохоос бүү шантар.
Өнгөрснөө битгий чир, өнөөдрийнхөөс битгий шантар.
Зүйр Үг Ороо нь ороогоороо жороо нь жороогоороо.
Хүн бүр өөрийн араншин, хэмнэлтэй. Түүнийгээ таньж зөв замаа олох нь чухал, харин муу зангаа зан чанар нэрээр нууж болохгүй.
Зүйр Үг Нүглийн нүдийг гурилаар хуурав.
Бурууг түр халхалж болно, харин бүр мөсөн нууж болдоггүй. Үнэн нэг өдөр заавал ил гардаг.
Зүйр Үг Нэг үгнээс мянган утга цацарна.
Нэг үг амархан хэлэгддэг ч олон утга, урт нөлөө дагуулдаг. Тиймээс үгээ бодож хэл, сайнаар хэрэглэ.
Зүйр Үг Нэг сумаар хоёр туулай буудах.
Ухаантай төлөвлөсөн нэг алхам хоёр ашиг авчирдаг.
Зүйр Үг Нэр нэгтийн чих нэг.
Нэг нэртэй хүмүүс нэрээ сонсоод адилхан анзаарч, аяндаа нэг холбоо мэдэрдэг. Нэр гэдэг зүгээр нэг дуудлага биш, нэр хүнд дагуулдаг зүйл.
Зүйр Үг Нэр хугарахаар яс хугар.
Бие өвдөх эдгэнэ, нэр сэвтэх амархан эдгэхгүй. Түр зуурын зовлонгоос айж жудаг, нэр төрөө бүү алд.
Зүйр Үг Нэг үхрийн эвэр доргиход мянган үхрийн эвэр доргино.
Нэг хүний доргилт олон хүнд мэдрэгддэг. Тиймээс орчиндоо ямар нөлөө тарааж байгаагаа ухамсарлаж, сайн давалгаа үүсгэж яв.
Зүйр Үг Нөхрийн хэрэг бүтвэл өөрийн хэрэг бүтнэ.
Нөхрийнхөө бүтэмжийг дэмжих нь өөрийнхөө замыг ч тэлдэг. Хүн хүнийхээ түшиг болж явбал хожим хоёуланд нь хэрэгтэй.
Зүйр Үг Нохойн үхэл сэгэнд, ноёны үхэл чуулганд
Хүн яаж амьдарснаараа яаж дурсагдахаа бүтээдэг. Мөртэй, үнэ цэнтэй амьдарвал чиний араас дурсамж биш, хүндлэл үлдэнэ.
Зүйр Үг Ноёнтой тэрсэлдвэл толгойгүй, нохойтой тэрсэлдвэл хормойгүй.
Дээшээ ч, доошоо ч утгагүй зөрчилдвөл өөрөө хохирно. Тулаанаа сонгож сур: зарчмын төлөө зогс, бардамналын төлөө бүү маргалд.
Зүйр Үг Нойрыг сэрж ханадаг, уурыг хорьж дардаг.
Нойр сэрж байж, уур хорьж байж дардаг. Хоёуланг нь өөрөө барьж сурвал амьдрал чинь тогтвортой болно.
Зүйр Үг Нойрноос морио, чөмөгнөөс хутгаа.
Түр зуурын амралт, амтанд автаад гол зүйлээ бүү алд. Таашаалыг цагт нь эдэлбэл юу ч алдагдахгүй.
Зүйр Үг Нохой явган, гахай нүцгэн.
Адил дутагдалтай хоёр тал бие биенээ шоолох эрхгүй. Хоёр муугийн аль нэгийг сонгохын оронд гурав дахь замыг хай.
Зүйр Үг Нохой цатгахгүй юм эзэндээ гарз.
Хэзээ ч ханадаггүй зүйлд хүч зарцуулах нь тусламж биш, гарз. Өгөөмөр сэтгэлдээ хязгаар тавьж сур.
Зүйр Үг Нохой сүүлээ, сүүл хонхорцогоо.
Нэг зүйл нөгөөгөө хөдөлгөдөг. Хэнийг дагаж, хэнд нөлөөлж байгаагаа анзаар.
Зүйр Үг Мэдэхгүй — мянган үгийн таглаа.
“Мэдэхгүй” гэж үнэнээр хэлэх нь сул тал биш. Энэ бол худал мянган үгийг хааж, сурах зам нээдэг үг.
Зүйр Үг Муу муудаа, муна гадсандаа дээрэлхүү.
Сул хүнийг дээрэлхэх нь хүч биш, муу зан. Жинхэнэ чадал бусдыг дарахгүй, дэмжиж харагддаг.
Зүйр Үг Муу хүнийг зар, зарсан хойноо өр.
Найдваргүй хүнд ажил даалгавал араас нь өөрөө зовно. Хүн сонголт бол ажлын тал хувь.
Зүйр Үг Муу хүн идсэнээ, сайн хүн явснаа.
Муу хүн хүртсэнээ ярьдаг, сайн хүн үзсэнээ, сурсангаа ярьдаг. Амьдрал идэхээс том, явах замаас ухаан авдаг.
Зүйр Үг Муу нуухаар сайн илчил.
Алдаа, муу зүйлийг нуух нь асуудлыг томруулдаг. Үнэнээ сайн илчилж, засах зориг гаргах нь итгэл, нэр, харилцааг хамгаалдаг.
Зүйр Үг Муу санаа биеэ отно.
Муу санаа бусдад хүрэхээсээ өмнө эзнээ хорлодог. Хүн цэвэр бодол, шударга үйлдлээр явбал удаан ч гэсэн илүү бат замтай.
Зүйр Үг Муу нохойн гэдсэн шар тос тогтохгүй.
Боломжийг авах амархан байж болно, харин даах хэцүү. Сайн зүйл тогтохын тулд дотор хүн нь бэлэн байх ёстой.
Зүйр Үг Муу нэрийг хусавч арилахгүй Сайн нэрийг хүсэвч олдохгүй.
Муу нэр хурдан наалддаг, сайн нэр удаан босдог. Нэрээ хамгаалъя гэвэл өдөр бүрийн үйлдлээ цэвэр байлга.
Зүйр Үг Муу хүний дуу чанга Мухар үхрийн мөөрөх их.
Дуу чанга байх тусам үнэн их гэсэн үг биш. Ухаан тайван үг, зөв үйлдлээр танигдана.
Зүйр Үг Муу явахаар сайн үх.
Энэ үг амьдралаа орхи гэсэн санаа биш. Харин нэр төр, мөс чанараа гээж муу явахаас илүү хүнлэг, зөвөөр амьдрахыг хатуу сануулж байна.
Зүйр Үг Муу эр дайнд хөөрнө.
Маргаан, үймээнээр хөөрдөг хүн чанартайдаа биш, хоосон сүрэндээ тэгдэг үе бий. Шуугианд биш, тайван үеийнх нь хариуцлагаар хүнийг тань.
Зүйр Үг Муу эрд халдага дараа.
Муу зан, муу үйлдэл ганцаар ирдэггүй. Нэг буруу сонголт араасаа олон үр дагавар дагуулдаг учраас бага дээр нь засах хэрэгтэй.
Зүйр Үг Муу л бол хойд талын хар айл.
Болохгүй бүхнийг бусдад тохвол асуудал шийдэгдэхгүй. Өөрийн оролцоо, хариуцлагаа олж харж байж л юм урагшилна.
Зүйр Үг Магтсан хүүхэн хуриман дээрээ унгав.
Хэт магтаал хүнийг өндөрт өргөдөг ч шалгуурын мөчид үнэн чанарыг нууж чаддаггүй. Дөвийлгөхөөс илүү бодитоор үнэлэх нь дээр.
Зүйр Үг Мал тэжээвэл ам тосолно Хүн тэжээвэл толгой цусдана.
Хүнд туслах сайхан ч хязгааргүй тэтгэвэл өөрөө хохирно. Тусламж ухаантай, хэмжээтэй, хариуцлагатай байж初ち
Зүйр Үг Маргаашийн өөхнөөс Өнөөдрийн уушиг дээр.
Маргаашийн сайхныг хүлээж өнөөдрийн бодит боломжийг бүү гол. Одоо байгаа зүйлээ зөв харж, зөв ашиглаж чадвал тэр л хамгийн үнэтэй нь байдаг.
Зүйр Үг Инээсэн болгон нөхөр биш Уурласан болгон дайсан биш.
Инээсэн хүн бүр сайн санаатай байдаггүй, уурласан хүн бүр муу санаатай байдаггүй. Хүнийг царайгаар нь биш, зангаар нь; үгээр нь биш, үйлдлээр нь тань. Жинхэнэ нөхөр заримдаа таатай биш үнэнийг хэлдэг.
Зүйр Үг Их идсэн ч өмхий Бага идсэн ч өмхий.
Ямар ч хийсэн муулах нөхцөл гэж байдаг. Тэр үед хүн бүхэнд таалагдах гэж биш, өөрт хамгийн зөв, хамгийн хариуцлагатай сонголтоо хийх нь чухал.
Зүйр Үг Илжигний чихэнд алт хийсэн ч сэгсэрнэ, ус хийсэн ч сэгсэрнэ.
Үнэтэй зүйл өглөө гээд хүн бүр хүлээж авдаггүй. Асуудал заримдаа алтандаа биш, түүнийг сонсох чихэнд байдаг.
Зүйр Үг Жаран чавганц уралдахад нэг нь түрүүлдэг.
Ямар ч олны дундаас нэг нь түрүүлдэг. Харин жинхэнэ ухаан нь түрүүлсэндээ сагсрахгүй, өөрийгөө бодитоор үнэлж, улам сайжрахад байдаг.
Зүйр Үг Жаргал даахгүй Зовлон даана.
Зовлон хүнийг шалгадаг, жаргал ч бас шалгадаг. Жаргал ирэхэд эвдрэхгүй байх нь том ухаан.
Зүйр Үг Жаргалтай газар хүн тогтохгүй өвстэй газар мал тогтохгүй.
Сайхан орчин, боломж хоёр хүнийг хөшөөдөггүй, харин илүү ихийг хүсэх сэдэл болдог. Гол нь тэмүүлэхдээ талархлаа алдахгүй байх.
Зүйр Үг Зовох цагт нөхрийн чанар танигдана.
Хэцүү цаг бол нөхөрлөлийн шалгалт. Зовлон дунд үлдсэн хүн л жинхэнэ нөхөр байдаг.
Зүйр Үг Зовлонгийн түргэн дээр Жаргалын удаан дээр.
Зовлон хурдан дайрч болно, харин жаргал удаан бүтдэг. Тэвчээртэй хүн л тэр удаан жаргалыг амталдаг.
Зүйр Үг Зөөлөн нь хатуугаа иддэг.
Зөөлөн байна гэдэг сул байна гэсэн үг биш. Тайван, ухаалаг, тууштай хандлага хатууг ч дийлж чадна.
Зүйр Үг Зуун ямаанд жаран ухна.
Олон байна гэдэг өөрөө сайн биш; таарсан хэмжээ, зөв зохицол л ажлыг урагшлуулдаг.
Зүйр Үг Зуун төгрөгтэй явснаас Зуун найзтай яв.
Мөнгө хэрэгтэй ч, амьдралын хамгийн бат түшиг нь итгэж болох хүмүүс байдаг.
Зүйр Үг Зүснийхээ мууг мэдэхгүй толио муулах Зүрхнийхээ мууг мэдэхгүй нөхрөө муулах.
Өөрийн өө сэвийг харахгүй бол толь буруутай, хүн бүр буруутай мэт санагдана. Харин өөрийгөө таньж эхэлбэл асуудлын жинхэнэ зангилаа аажмаар тайлагдаж эхэлдэг.