Монгол зүйр цэцэн үг
144 зүйр үг · 1 / 3 хуудас
Монгол ардын зүйр цэцэн үг бол олон зууны туршид ард түмний амьдралын туршлагаас төрж, аман зохиолоор уламжлагдан ирсэн богино бөгөөд тод сургамж юм. Цөөн үгэнд гүн санаа багтаадаг нь тэдгээрийн хүч.
Энэ хуудсанд зүйр үг бүрийг шууд утга, гүн утга, орчин үеийн залууст хамаарах тайлбар, сургамж, бодит жишээ гэсэн хэсгүүдэд задлан тайлбарлав. Зорилго нь зүйр үгийг зүгээр нэг жагсаах биш, юу гэсэн үг болохыг ойлгуулах явдал.
Зүйр Үг Тэжээсэн бяруу тэрэг эвдэнэ.
Хэт эрхлүүлж, ухаангүй тусалбал эргээд өөртөө гай дуудах үе бий.
Зүйр Үг Төрөөгүй хүүхдэд төмөр өлгий.
Болоогүй зүйлд хэт түрүүлж бүү найдаж, баталгааг хүлээ.
Зүйр Үг Төрийн төлөө оготно боож үхэв.
Хэмжээгээ мэдэж, сүр биш бодит тус хүргэ.
Зүйр Үг Тэнхлүүн явахад тэмээгээр туслахаар, тэвдүү явахад тэвнээр тусал.
Тусын жин ихдээ биш, хэрэг болсон үедээ байдаг.
Зүйр Үг Танилтай бол талын чинээ, танилгүй бол алгын чинээ.
Итгэлтэй харилцаа хүний боломжийг тэлдэг.
Зүйр Үг Сурсан эрдмийг сураар боож болохгүй.
Жинхэнэ эрдэм бол авч явах хамгийн найдвартай хөрөнгө.
Зүйр Үг Суусан цэцнээс явсан тэнэг дээр.
Ярьж сууснаас хийж явсан нь дээр.
Зүйр Үг Сиймхий ч гэсэн гэр минь, сэгсгэр ч гэсэн ээж минь.
Өөриймсөг хайр, төрсөн гэрийн дулаан төгс байдлаас илүү үнэтэй.
Зүйр Үг Сайн болбол би хийсэн гэх, муу болбол тэр хийсэн гэх.
Гавьяаг өөртөө нааж, гайг бусдад чихдэг хүн удаан үнэлэгдэхгүй.
Зүйр Үг Сайн хүний нэрийг гурав худалдаж иднэ.
Сайн хүний нэр хүнд гэдэг олон удаа түшиг болох итгэлийн нөөц. Гэхдээ тэр нэрээр мөнх амьдрахгүй, эцэст нь хүн өөрийнхөөрөө нэрээ дааж явдаг.
Зүйр Үг Сайн санааны үзүүрт шар тос, муу санааны үзүүрт хар цус.
Цэвэр санаа эцэстээ өгөөж дагуулна, муу санаа өөртөө гай тарина. Шар тос шиг амттай төгсгөл хүсэж байвал сэтгэлээ зөв авч яв гэсэн үг.
Зүйр Үг Санаж явбал бүтнэ, сажилж явбал хүрнэ.
Зорилгоо мартахгүй явбал ажил бүтнэ. Алгуур ч гэсэн тууштай явбал очих газартаа заавал хүрнэ.
Зүйр Үг Сайныг дагавал сарны гэрэл, мууг дагавал могойн хорлол.
Сайн хүнийг дагавал зам чинь гэрэлтэнэ, муу хүнийг дагавал гайд ойртоно.
Зүйр Үг Сайн явах санааных, сайвар явах унааных.
Хүний сайн явахын үндэс нь зөв санаа, цагаан сэтгэл, зөв хандлага юм. Дотор зөв бол зам өег байдаг.
Зүйр Үг Санаа зөв бол заяа зөв.
Дотор бодол, хандлага зөв байвал амьдралын зам мөр ч зөв тийшээ эргэдэг гэсэн үг.
Зүйр Үг Санаа муут яван хатна, сарьсан багваахай наранд хатна.
Бусдад муу санаж явбал нэг өдөр тэр муу санаа ил болж, өөрийг чинь л сүйтгэнэ. Харанхуй санаа гэрэлд тэсдэггүй.
Зүйр Үг Саваагүй нохой саранд хуцна.
Өөрт хамаагүй юманд бүү хошуу дүр. Дэмий хуцаж байхаар өөрийнхөө амьдралд анхаар.
Зүйр Үг Сайхан хүүхэн гэрийн чимэг, сайн хүлэг эрийн чимэг.
Гэрт дулаан, хүнд найдвартай түшиг хэрэгтэй. Сайхан төрхөөс илүү сайхан зан, сайн хүлгээс цааш найдвартай чанарыг энэ зүйр үг магтдаг.
Зүйр Үг Сэжгээр өвдөж, сүжгээр эдгэнэ.
Сэжиг, айдас хүнийг доройтуулдаг, итгэл сүжиг хүнийг тэнхрүүлдэг.
Зүйр Үг Сорж идсэн хоолноос, амталж идсэн шөл сайхан.
Их юмтай байх сайхан биш, амттайгаар мэдэрч чаддаг байх сайхан. Яаруу биш, амталж ханд.
Зүйр Үг Сохрын газар сохор, доголонгийн газар доголон яв.
Очсон газар, орсон орчиндоо тааруулж яв. Зохицож чаддаг байх нь ухаан.
Зүйр Үг Сарны гэрлийг уул халхална, саруул ухааныг уур халхална.
Уур хүрэхэд ухаан халхлагддаг. Тайвширч байж л хүн зөв харж, зөв шийддэг.
Зүйр Үг Сайн хүн санаагаараа, муу хүн сарвуугаараа.
Сайн хүнийг дотоод санаа нь, муу хүнийг муу явдал нь илчилдэг.
Зүйр Үг Өргүй бол баян, өвчингүй бол жаргал.
Өргүй амьдрал сэтгэлийг баяжуулж, өвчингүй бие жаргалыг бүтээдэг.
Зүйр Үг Өнгөрсөн борооны араас цув нөмрөх.
Оройтсоны дараа аргацаах биш, болохоос нь өмнө бэлдэж сур.
Зүйр Үг Өрөөлийг тэтгээд өөрөө өөдөл.
Өрөөлийг дэмжвэл, өөрөө ч өөдлөнө.
Зүйр Үг Өнчнийг тэжээвэл хүн болно, өргүүлийг тэжээвэл мал болно.
Түшиггүй хүнд өгсөн тус амьдрал босгодог, хүний ирээдүйд хүрдэг үнэ цэнтэй үйл юм.
Зүйр Үг Өнчин хүн өр нимгэн, өнчин ботго өвдөг нимгэн.
Түшиг багатай өссөн хүний сэтгэл ихэвчлэн эмзэг, зөөлөн байдаг. Тийм хүнийг шүүхээсээ өмнө ойлгож, хатуу биш хүнлэг хандахыг сануулсан зүйр үг.
Зүйр Үг Өөрийн санаа өөртөө зөв, өрөөлийн санаа өрөөлдөө зөв.
Хүн бүр өөрийнхөө санааг зөв гэж боддог. Тиймээс зөрөх үедээ зүтгэхээсээ өмнө бусдын өнцгийг ойлгохыг хичээ.
Зүйр Үг Өст хүн өлийн даваан дээр.
Хүнд үедээ хүн бүрт сэтгэлээ бүү дэлгэ. Өст хүн өлийн даваан дээр анаж байдаг.
Зүйр Үг Өөдлөх айл үүднээсээ гэдэг.
Өөдлөх айл, өөдлөх хүн хоёрын шинж нь үүднээсээ мэдэгддэг. Эмх цэгц, зөв хандлага, сайхан анхны сэтгэгдэл сайн сайхны эхлэл болдог.
Зүйр Үг Өглөөний нарыг нар гэж бүү бод Өсөхийн жаргалыг үүрд гэж бүү бод.
Өнөөдрийн жаргал, бүтэмж хоёрыг үүрдийнх гэж бүү бод. Сайн үедээ бэлтгэлтэй явбал өөрчлөлт ирэхэд нурахгүй.
Зүйр Үг Өглөгч хүн өөртөө хоосон.
Өөрөө хоосон болтлоо бүү өг. Тэнцвэртэй өглөг л жинхэнэ тус болдог.
Зүйр Үг Өөрийн толгой дээрх бухлыг харахгүй байж хүний толгой дээрх өвсийг харах.
Өөрийн бухлыг харахгүй байж хүний өвсийг бүү шүүмжил. Эхлээд өөрийгөө хар, дараа нь бусдыг хэл.
Зүйр Үг Одож өнгөрсөнд бүү харамс одоо болохоос бүү шантар.
Өнгөрснөө битгий чир, өнөөдрийнхөөс битгий шантар.
Зүйр Үг Ороо нь ороогоороо жороо нь жороогоороо.
Хүн бүр өөрийн араншин, хэмнэлтэй. Түүнийгээ таньж зөв замаа олох нь чухал, харин муу зангаа зан чанар нэрээр нууж болохгүй.
Зүйр Үг Нүглийн нүдийг гурилаар хуурав.
Бурууг түр халхалж болно, харин бүр мөсөн нууж болдоггүй. Үнэн нэг өдөр заавал ил гардаг.
Зүйр Үг Нэг үгнээс мянган утга цацарна.
Нэг үг амархан хэлэгддэг ч олон утга, урт нөлөө дагуулдаг. Тиймээс үгээ бодож хэл, сайнаар хэрэглэ.
Зүйр Үг Нэг сумаар хоёр туулай буудах.
Ухаантай төлөвлөсөн нэг алхам хоёр ашиг авчирдаг.
Зүйр Үг Нэр нэгтийн чих нэг.
Нэг нэртэй хүмүүс нэрээ сонсоод адилхан анзаарч, аяндаа нэг холбоо мэдэрдэг. Нэр гэдэг зүгээр нэг дуудлага биш, нэр хүнд дагуулдаг зүйл.
Зүйр Үг Нэр хугарахаар яс хугар.
Бие өвдөх эдгэнэ, нэр сэвтэх амархан эдгэхгүй. Түр зуурын зовлонгоос айж жудаг, нэр төрөө бүү алд.
Зүйр Үг Нэг үхрийн эвэр доргиход мянган үхрийн эвэр доргино.
Нэг хүний доргилт олон хүнд мэдрэгддэг. Тиймээс орчиндоо ямар нөлөө тарааж байгаагаа ухамсарлаж, сайн давалгаа үүсгэж яв.
Зүйр Үг Нөхрийн хэрэг бүтвэл өөрийн хэрэг бүтнэ.
Нөхрийнхөө бүтэмжийг дэмжих нь өөрийнхөө замыг ч тэлдэг. Хүн хүнийхээ түшиг болж явбал хожим хоёуланд нь хэрэгтэй.
Зүйр Үг Нохойн үхэл сэгэнд, ноёны үхэл чуулганд
Хүн яаж амьдарснаараа яаж дурсагдахаа бүтээдэг. Мөртэй, үнэ цэнтэй амьдарвал чиний араас дурсамж биш, хүндлэл үлдэнэ.
Зүйр Үг Ноёнтой тэрсэлдвэл толгойгүй, нохойтой тэрсэлдвэл хормойгүй.
Дээшээ ч, доошоо ч утгагүй зөрчилдвөл өөрөө хохирно. Тулаанаа сонгож сур: зарчмын төлөө зогс, бардамналын төлөө бүү маргалд.
Зүйр Үг Нойрыг сэрж ханадаг, уурыг хорьж дардаг.
Нойр сэрж байж, уур хорьж байж дардаг. Хоёуланг нь өөрөө барьж сурвал амьдрал чинь тогтвортой болно.
Зүйр Үг Нойрноос морио, чөмөгнөөс хутгаа.
Түр зуурын амралт, амтанд автаад гол зүйлээ бүү алд. Таашаалыг цагт нь эдэлбэл юу ч алдагдахгүй.
Зүйр Үг Нохой явган, гахай нүцгэн.
Адил дутагдалтай хоёр тал бие биенээ шоолох эрхгүй. Хоёр муугийн аль нэгийг сонгохын оронд гурав дахь замыг хай.