Шууд утга
Өнчин хүүхдийг өсгөж тэжээвэл хүн болж өснө. Харин өргүүл мал гэдэг нь өөрөө босож чадалгүй, өргөж босгодог дорой малыг хэлнэ. Тийм малыг хэчнээн тэжээлээ ч мал хэвээрээ л байна.
Гүн утга
Энэ зүйр үг хүний амь, хүний ирээдүйд гаргасан тус хамгийн үнэ цэнтэйг хэлж байна. Өнчин, түшиггүй нэгнийг тэтгэж босговол тэр хүн болж, амьдралаа авч явна, ачийг ч ойлгоно. Харин дорой малд орсон хүч, зүтгэл бол ашигтай байж болох ч утга чанарын хувьд хүний хувь заяаг босгосонтой зүйрлэхгүй гэсэн санаа бий.
Орчин үеийн залууст
Өнөөдөр ч энэ үг хуучраагүй. Нэг хүнд тусална гэдэг зүгээр мөнгө өгөхөөс илүү зүйл. Хэн нэгнийг сургуульд нь дэмжих, ажилд ороход нь чиглүүлэх, сэтгэлээр унахад нь түшиж өгөх — энэ бүхэн “хүн болгох” тус. Харин зөвхөн үр дүн багатай зүйлд хүчээ бараад байвал их хөдөлмөр гаргасан ч үнэ цэн нь төдийлөн өсөхгүй байх үе бий. Өөрөөр хэлбэл, хаана сэтгэл, цаг, нөөцөө зориулах вэ гэдгээ ухаалгаар бод гэсэн үг.
Сургамж
Хүнд өгсөн тус хамгийн хол явдаг. Ялангуяа түшиггүй, боломжгүй нэгнийг босгож өгөх нь хамгийн буянтай ажил. Нөгөө талаар энэхүү зүйр үг нь энэрэлгүй бай гэсэн санаа биш, харин хүний ирээдүйд оруулсан хөрөнгө хамгийн өгөөжтэйг сануулж байна.
Жишээ
Нэг айл нутагтаа өнчин хоцорсон хүүг дэргэдээ авч, хооллож хувцаслахаас гадна ном сургаж, ажилд сургажээ. Тэр хүү том болоод мэргэжилтэй, түшигтэй хүн болсон. Харин айлынх нь өвчтэй, дорой малд хэчнээн тэжээл тавьлаа ч мал л хэвээрээ үлдэнэ. Тэгэхээр нэг нь амьдрал босгож байгаа хэрэг, нөгөө нь зүгээр л малыг тордож байгаа хэрэг.
Товч
Түшиггүй хүнд өгсөн тус амьдрал босгодог, хүний ирээдүйд хүрдэг үнэ цэнтэй үйл юм.